“In juli wil ik nog een weekje gaan fietsen in Zwitserland – zin om mee te gaan?” Ik vraag naar de data en dat komt precies uit in mijn agenda. Dus ik zeg “Ja” op de vraag van Saar. Volgende vraag: “Wat willen we dan doen?”. En zo komen we tot de volgende gedachten: bikepacking (dus tentje mee maar zo weinig mogelijk bagage), bij voorkeur gravel-ondergrond, het is vakantie en we willen mooie uitzichten op bergen en meren. Een rondje speuren op het internet levert niet veel gravelroutes op; het is óf MTB óf racert. MTB lijkt mij te pittig voor onze gravelbikepacking en racert is over relatief grotere wegen. Nog wat verder zoeken en we vinden de website van Eric, dit is: gravelxswiss.ch; een challenge van 1000km dwars door Zwitserland. We zijn verkocht, het lijkt ons een zeer diverse route door stad en land. Kanttekening, we nemen wat extra vakantiedagen maar vinden de 1000km wel een uitdaging!
De tocht is een A => B, dus zetten we de auto op een strategische plek. Dit is vlakbij een treinstation, zodat we gemakkelijk aan- en af- kunnen reizen. Onze eerste dag start dan ook met de treinrit naar Genève. We reizen met onze gravelfietsen en heel weinig bagage: kampeerspullen, kookstel, regenkleding en een verschoning – dat is zo ongeveer alles.
Genève – Morges
De officiële start van de route is bij de fontein in Genève. Na onze treinreis vanaf Kappel ploffen we neer op het naastgelegen terras en genieten nog even van de stadse sfeer en een koffie. We vullen onze bidons en we rijden weg. Al snel zijn we buiten de stad en dat vinden we helemaal niet erg. Het is best stoffig en warm en wij moeten nog even wennen. Zitten onze tassen wel goed, wat gaan we tegenkomen onderweg, waar slapen we vannacht, etc. We rijden iets noordelijker van het meer van Genève over allerlei gravelpaden en komen steeds meer in vakantiemodus. In de middag komen we op de weggetjes tussen de druiven – het wijngebied. Dat betekent af en toe hele steile beklimmingen en evenzo steile afdalingen. Het is prachtig maar de zon brandt. Elke watertap is een stopplaats om bidons te vullen en hoofd te koelen.
De kilometers vliegen voorbij en einde middag zoeken we een camping op. We zijn eigenlijk toch best wel moe van deze eerste steile hoogtemeters en brandende zon. Gelukkig zijn er langs het meer veel campings en is een plek vinden geen probleem. We staan met ons tentje aan het meer van Genève; heerlijk om daar de verkoelende duik in te nemen. Voor de boodschappen fietsen we Morges nog in, daarna koken en eten we in de buitenkeuken op de camping.
Morges – Châtel-Saint-Denis
We fietsen weg langs het meer en genieten van het uitzicht op de bergen aan de andere kant. Ook deze etappe is nog redelijk vlak in vergelijking met wat we vermoedelijk gaan krijgen. De track leidt ons door de wijnvelden, rondom de Cathédrale Notre-Dame de Lausanne en soms over een bospad of beter gezegd een wandelpad.
Vandaag brandt de zon wederom, maar we zijn al iets meer gewend. Naast de koffie-break in de ochtend starten we de gewoonte om begin van de middag een cola-break in te lassen. En dat is dan naast het vullen van alle talloze bidons onderweg. Vandaag is er het eerste echte deel waarbij wij niet meer in het zadel kunnen zitten – een wandelpad langs een weiland steil omhoog.
Daarna glooit het gelukkig lang omlaag en kunnen we een verlate lunch nuttigen op het terras bij een supermarkt. Hier doen we de inkopen voor diner en ontbijt en komen al redelijk bijtijds komen we op de camping aan – dat vinden we niet erg. Met die korte pittige klims is het best een slopende dag vandaag. Het zijn nog steeds heuvels waar we in rijden, maar we zien de bergen dichterbij komen. Einde middag rusten we in de schaduwplekken op de camping; boekje lezen, stukje in de schaduw wandelen het is heerlijk om even niet te fietsen. Dat klinkt best gek als het pas dag twee is van een geplande trip van elf dagen.
Châtel-Saint-Denis – Fribourg
Oeioei, het was een koude nacht en dus trekken we alle kleren die we mee hebben aan om voor onze tenten te ontbijten. Gelukkig is de koffie warm en als de zon boven de bomen uitkomt dan voelen we de warmte (weer). Vandaag hebben we de eerste echte klim – deze start binnen een paar kilometer van de camping, kortom koud de berg op. We nemen de tijd en slingeren omhoog; in het eerste deel van de klim omdat het zo steil is in het tweede deel van de klim vanwege de haarspeldbochten.
Maar we hebben een berghut in het vooruitzicht en daar hebben ze vast wat lekkers op het menu! Na ruim twee uur en 12 kilometer komen we aan bij Buvette Gros Plané en ja bij een Buvette serveren ze gewoon koffie+. We genieten van het uitzicht want we weten dat we op het hoogste punt van deze dag zijn aanbeland. Daarna volgt de afdaling naar Gruyères en we verwachten dat we ons lekker kunnen laten rollen.. NOT, de twee uur die volgen leggen we evenveel kilometers af als op de klim. Ongelofelijk steil naar beneden over rollende stenen of slippend door een weiland zorgen ervoor dat we meer naar beneden wandelen dan ons lief is.
Als we in het toeristische dorp aankomen zijn we hongerig en dorstig. De lunch op het terras doet ons goed. Daarna maken we nog een klein rondje door het oude centrum waar we tussen de toeristen door slingeren. Als we buiten het dorp zijn, zijn we blij dat we eindelijk ‘normaal’ kunnen fietsen. Na een uur moeten we een beslissing nemen, nu al de tent opzetten of doorfietsen en een kamer boeken in Fribourg. We zijn het er snel over eens – doorfietsen.
Op de gps lijkt het een gemakkelijke route langs het water, maar tja het ‘lijkt’ zo.. het blijkt een trail te zijn en dus zitten ook hier wat gedeeltes met hike-a-bike/bike-schieben bij.
Wetende dat we in een hotel aankomen vinden we het niet zo erg als het begin van de avond is. Verbazingwekkend genoeg rijden we in Fribourg binnen via een tof pad en binnen no time zijn we in het centrum bij ons hotel. Op onze kamer dineren we met onder andere noedels en bouillon – best handig zo’n waterkoker.
Fribourg – Bern
Vandaag hebben we een relatief wat vlakkere etappe voor de boeg; geen grote berg in het vooruitzicht. Maar eerst strijken we bij een bakkertje om de hoek neer voor een ontbijt. Als we op de fiets stappen zijn we binnen no time de grote stad weer uit – complimenten voor Eric, de route-bouwer voor het vinden van de paadjes/doorsteekjes en dergelijke! We blijven op hoogte als we onder een spoorbrug over de Sarine rijden.
Na ruim een uur doen we onze snack- en lunch-inkopen bij een supermarkt in Neuenegg. Op het saaie pleintje doen we meteen onze koffie-break. Een uur later koelen we one voeten in de Aare bij een stuw en mijmeren we hoe lekker het zou zijn om een duik in het water te nemen.
De rit is landelijk tot we in Bern komen; we rijden dwars door de stad en ten zuiden stoppen we op de brug over de Aare. Maar wat zien we daar – heel veel mensen in badkleding en met zwemboei en nog veel meer mensen dobberen in het water. Het blijkt dat we op de hotspot van het Flussschwimmen zijn aanbeland – dat is zoiets als jezelf stroomafwaarts te laten voeren. In de zwemboei stop je je slippers waarop je naar het startpunt (stroomopwaarts) bent gewandeld. Ja, dat willen we ook! Opgetogen zijn we als blijkt dat onze stadscamping bij het startpunt van dit populaire stuk ligt. Inchecken, tent opzetten en hup het water in. De duik is heerlijk verkoelend en de stroming is sterk; als herboren komen we het water weer uit – zalig!
Bern – Ringgenberg
Redelijk bijtijds vertrekken we van de overvolle stadscamping – de bergen in het zuiden lonken. Vandaag nog geen beklimming maar wel wijdse zichten op de magnifieke toppen in de verte. Onderweg slaken we “oow, wauw, wat mooi, prachtig” uit. Uiteraard drinken we koffie op de beste plek met het beste zicht op de Alpen.
De route start zuidwaartse en onder Thun langs rijden we langs de Thunersee; de duik stellen we uit want we gaan ervanuit dat we op een camping langs het meer staan. Later doorkruizen we Interlaken en vinden een plek bij de tweede camping die we aandoen. Het is hoogseizoen en zo langs het water zijn alle campings volzet en is het hopen dat er nog een plekje op het trekkersveld is. We staan nu op een camping hoog boven de Brienzersee; dus na het opzetten van de tent trekken we de flipflops aan en dalen af naar het meer. Hier lezen we wat, spetteren wat, wassen onze fietskleren weer fris en nemen een biertje met olijven. Wat was het weer een prachtige dag met mooie weggetjes en vooral mooie uitzichten.
Ringgenberg – Alpnach
De eerste twee uur tuffen we langs het meer met wat kleine klimmetjes, het voelt als een warming up. Dan buigen we naar het noorden voor de echte klim – het is een verharde weg met heel veel haarspeldbochten en gelukkig ook wat waterbronnen waar we onze polsen en hoofd onder kunnen steken. En dan te bedenken dat de klim in de schaduw van de bomen ligt – yup, het is weer een warme dag.
Op het hoogste punt eten we onze lunch en bereiden ons voor op de afdaling, inmiddels weten we dat dat niet altijd smooth is.. de route gaat via bosweggetjes naar beneden, her en der ligt er een boom op het pad en soms is het ook te steil om in het zadel te blijven.
Na een uur komen we het bos uit en mogen we een stuk op de drukke 4 verder afdalen; we gaan midden op de weg fietsen voor onze veiligheid. De afdaling brengt ons bij de Lungernersee, waar we nog steeds noordwaarts langs fietsen. We dalen verder het dal in naar de Sarnersee en uiteindelijk de Alpnachersee waar onze camping is. Aan het einde van de dag zijn we weer blij met een duik en een wasbeurt in het meer. ’s Nachts spoelt het stof van onze tenten, want er valt warempel een bui.
Alpnach – Stalden
De koffie in Luzern smaakt heerlijk en het uitzicht is prachtig. Het is een mooi stadje maar we vinden het ook wel weer okay om eruit te zijn.
Op onze tocht hebben we zoveel stille weggetjes en paadjes gehad dat we de drukte in de stad extra voelen. Na Luzern gaat onze route richting het oosten, we schampen een ander meer maar zitten aan de ‘verkeerde’ kant van het spoor om onze voeten erin te laten bungelen. Vandaag is het niet zonnig maar wel enorm benauwd en dorstig weer. Het hoogteprofiel leek niet zoveel voor te stellen met 3x500m stijgen maar daartussen zitten nog veel pukkels.
Na een uurtje of vier gaan we voor de koffie-pauze op de allerlelijkste plek – bij de Mc op een industrie-terrein met op de achtergrond het geronk van brommers. Daar besluiten we om een hotel te boeken voor komende nacht – anders is het of een korte dag of een hele lange dag. Na het dorp Schwyz (daar waar het Zwiterse zakmes vandaan komt) rijden we langs de rivier het Muothatal in.
Net voor de lange klim ligt ons hotel langs de weg. Avondeten en ontbijt nuttigen we deze keer in het hotel – lekker makkelijk en lekker luxe om zo aan te schuiven.
Stalden – Schmerikon
De dag start met het opruimen van onze tenten, deze hadden we te drogen gelegd in de garage. Na het ontbijt starten we direct met de klim naar de Pragelpas. De eerste vier kilometer gaan over de weg en daarna nog vier kilometer door de weilanden. Okay, er is soms een pad maar het laatste deel gaat tussen de koeien door en rond de koeienvlaaien.
De afdaling is deze keer machtig mooi en razendsnel – spiffy asfalt en prachtige omgeving! Lunchinkopen doen we in Netstal en eten we even later aan de rand van Flugplatz Mollis op. We hebben een dalende tendens te pakken en de gang hebben we ook goed te pakken. In het laatste stuk fietsen we langs een rivier waar we ook weer wat Flussschwimmers spotten.
Vanavond pakken we weer een vast dak boven het hoofd omdat we dan een lekkere fietsdag hebben. Dit dak vinden we in Schmerikon en daar nemen we een duik in de Obersee. Inkopen hadden we al gedaan, dus we zitten weer met dat biertje aan het meer. Bij ons onderkomen lenen we de waterkoker zodat we weer een diner kunnen maken; salade met bouillon/noedels.
Schmerikon – Appenzell
Eerst fietsen we een klein stukje ’terug’ we zijn namelijk van de officiële route. In Uznach pakken we de route weer op en klimmen het dorp uit. Vandaag twee kleinere klimmen en één grote (die ook weer uit meerdere klims bestaat). Afijn, we kunnen ervoor gaan zitten want we hebben wat hoogtemeters voor de boeg.
De eerste klims liggen er landelijk en open bij – mooie vergezichten en de hoogtemeters gaan gestaag. In Ebnat-Kappel doen we snack- en lunch-inkopen, inclusief een cola voor de middag. Na Nesslau gaan de hoogtemeters echt aantikken; gelukkig komen we eerst nog langs een verborgen zwemplek. Het water is ijs- en ijskoud dus we koelen lekker af.
We blijven niet te lang hangen want we willen nog wel ergens komen vandaag. Dus klimmen we verder naar de Schwägalp Pass. Als we denken dat we boven zijn, klimmen we over een boerenpad verder; het is een echte kuitenbijter maar mooi! Rondom ons grote rotsblokken en ondertussen prachtig zicht op, onder andere, de Säntis en Altenalp Turm.
De afdaling brengt ons naar Appenzell waar we eerst op een terras neerstrijken – we zijn toch best een beetje moe van deze prachtige tocht. We zitten niet al te lang want we moeten nog boodschappen doen en naar de camping. Gelukkig is deze niet al te ver en met onze tassen vol rijden we een paar kilometer door. De boerencamping is fijn; goede douche en een keuken daar worden we blij van. Bij ons biertje eten we – hoe verrassend – Appenzeller en Schwägalper Käse.
Appenzell – Kriessern
Het opbreken van onze tenten gaat razendsnel – ondertussen weten we precies in welke tas we wat hebben zitten. Ontbijt maken we klaar aan de grote picknicktafel met een opkomende zon in de verte. Op een pleintje van de prachtige binnenstad van Sankt Gallen hebben we onze koffie-stop.
We zijn anderhalfuur onderweg en het is alweer een mooie dag. Na deze stop rijden we over paadjes richting de Bodensee (ons meest noordelijke punt). Uiteraard gaan we even kopje onder in de Bodensee, hierna volgen we de Rijn/grens met Oostenrijk richting het zuiden. Daar maken we nog een prachtige slinger met de Oude Rijn; we rijden daar op een supersmal paadje door het midden van de rivier – heel tof!
Het is een lange, hete, stoffige dag en we zijn blij om een cola te scoren bij de supermarkt in Mäder, ondanks dat we om moeten rijden. We hebben twee campings op het oog. Bij de eerste aangekomen kijken we door een hek naar een troosteloze plek; we fietsen door. Bij de volgende camping, naast het zwembad, blijkt dat ze volgeboekt zijn. Maar de receptionist belt naar een Landhof Steigmatt en daar is plek. Het is wat kilometers verderop en we hopen dat het een fijne plek is; beter dan de eerste camping is sowieso niet zo moeilijk. Het blijkt een superplek tussen de fruitbomen te zijn, de eigenaars/boeren verwelkomen ons met open armen en we mogen overal rondlopen/zitten/hangen.
Avondeten doen we in het gras in hun tuin – nog steeds in de schaduw. Het inslapen duurt wat langer deze laatste dagen, het koelt ’s nachts amper af.
Kriessern – Mauer
Bij het ontbijt krijgen we van de boerin wat handjes fruit. We vertrekken redelijk vroeg want het wordt weer een snoeihete dag met temperaturen richting de 40 graden. Na een uur ploffen we met rode hoofden in de schaduw neer in het gras.
Tijd om de bidon leeg te drinken, onze koffie te delen en vooruit te kijken naar de volgende overnachting. De afgelopen dagen hebben we al gemerkt dat het niet gemakkelijk is om een camping te vinden waar ze plek hebben voor ons. Ook nu bellen we uitgebreid rond en komen er eigenlijk niet uit; dan toch maar een hotel? Maar ook dit levert onbevredigende oplossingen; onderdak in het ene stadje is een korte dag voor ons, het andere stadje betekent een lange dag met veel hoogtemeters. We kijken verder vooruit, morgen is ons laatste dagdeel op de fiets en reizen we weer terug naar de auto. En dan gaat het ineens borrelen – wat als we nu alvast deels terugfietsen richting de auto? Dan hebben we opeens weer heel veel mogelijkheden om campings te zoeken/vinden. Het lukt ons om een campingplek aan een meer te vinden; dat is een leuke en verfrissende oplossing. Plots verlaten we dan ook de Gravel X route van Eric, dat is dan wel even slikken. Maar goed, was het vandaag niet gebeurd dan zou het morgen wel zijn. We wisten dat we de finish niet zouden halen want dat was een te ambitieus plan voor ons, onze gravelfietsen en bagage. Dus opgetogen door het nieuwe plan, fietsen we naar Buchs om daar de trein naar Rapperswil-Jona. Daarvandaan fietsen we de heuvel op en over naar de Greifensee.
Dit zijn minder hoogtemeters dan de originele route maar met die verzengende hitte is dat meer dan genoeg – ik fiets snel van schaduw naar schaduw en pak daar een beetje rust, Saar fiets een tandje rustiger continue door – beiden onze eigen strategie voor de hitte.
De plons in het lauwe theewater van de Greifensee valt tegen – gelukkig heeft de douche ook koud water. Diner eten we deze keer op de camping; we hadden beiden geen zin om na te denken over ons diner toen we voor onze cola’s bij de supermarkt stonden.
Mauer – Kappel
Laatste dag op de fiets, waarbij we terug naar de auto gaan. Onderweg heeft Saar mij meerdere koffie-stops beloofd, het is immers mijn verjaardag! Via de stad Zürich fietsen we naar Baden; we hebben de hoop dat we daar kunnen Flussschwimmen. Maar het water staat echt veel te laag in Limmat, maar de koffie in de oude binnenstad bij Frau Meise smaakt voortreffelijk.
Hierna fietsen we nagenoeg continue langs rivieren, langs de Reuss, de Aare. Veel meer dan onze voeten in de rivier steken zit er niet in want ook hier staat het water laag. We zetten in op Olten – wellicht kunnen we hier nog even dobberen in de Aare. De rit van vandaag is grotendeels over asfalt, dus dat fietst lekker door. We volgen één van de grotere fietsroutes in Zwitserland, leuk maar bij lange na niet zo mooi als de route van Eric. Inderdaad kunnen we in Olten een kilometer Flussschwimmen – om de beurt laten we ons afzakken in de rivier – even heerlijk ontspannen.
Nu resten ons slechts 10 kilometer naar ons eindhotel. Op buienradar zien we slecht weer aankomen dus we scannen continue om ons heen in die laatste kilometers, maar gelukkig houden we het droog. Inkopen voor ons diner zijn wel misgelopen; ik heb net boodschappen kunnen doen voor sluitingstijd maar Saar niet, dus zoeken we nog een laatste inkoopmogelijkheid; gelukkig vinden we een stationskiosk. De nacht in het luxe hotel blijkt uiteindelijk het minst comfortabel te zijn van de hele vakantie – warme kamer en geen zuchtje wind/tocht. Gelukkig viel er na middernacht regen, dat gaf een eindelijk een klein beetje verkoeling.
Het was een heerlijke vakantie met heel veel hoogtemeters en erg warme dagen. Gelukkig vonden we verkoeling in meren en in de bergen. Bovendien was het droog wat ook wel fijn was met die gravel- en potentiele modderpaden. De route was werkelijk fantastisch; telkens weer verrassend door stad, weiland, bossen en over heuvels/bergen en langs meren. Niet alles was fietsbaar (voor ons), maar we hadden geen haast dus konden we volop genieten!
Gravel X Swiss
- Genève – Morges 67km, 2245hm
- Morges – Châtel-Saint-Denis 51km, 2500hm
- Châtel-Saint-Denis – Fribourg 67km, 3000hm
- Fribourg – Bern 69km, 2400hm
- Bern – Ringgenberg 66km, 1700hm
- Ringgenberg – Alpnach 67km, 2052hm
- Alpnach – Stalden 71km, 1577hm
- Stalden – Schmerikon 60km, 1900hm
- Schmerikon – Appenzell 65km, 1500hm
- Appenzell – Kriessern 73km, 1600hm
- terug naar de auto
- Kriessern – Mauer 53km, 1100hm (trein Buchs – Rapperswil-Jona)
- Mauer – Kappel 94km, 1668hm
